Celliste Maya Fridman

Op 19 april 2020 zou Maya Fridman ‘Canti d’inizio e fine’ spelen: een compositie gebaseerd op de holocaust, voor een solo-cellist die kan spelen, zingen, schreeuwen, kreunen, zweren, ademen, piepen, fluisteren, blaten, sissen, dromen… Dit concertprogramma is het resultaat van een hechte samenwerking tussen twee getalenteerde, hedendaagse muzikanten: componist Maxim Shalygin en cellist Maya Fridman.

Achtergrondinformatie

Maya Fridman werd in 1989 in Moskou geboren, waar ze zich ontpopte als wonderkind. Nog Ijdens haar studie aan het SchniVke College won ze de eerste prijs van het InternaIonal FesIval of Slavic Music. In 2010 kwam ze naar Nederland, waar ze zes jaar later Cum Laude afstudeerde aan het Conservatorium van Amsterdam. Maya Fridman plaatst als vanzelfsprekend hedendaagse composiIes naast grote werken uit de vorige eeuw en ontroert met haar emoIoneel geladen spel. In 2018 en 2019 is zij musician in residence bij Gaudeamus. Op 26 april 2018 presenteerde zij de wereldpremière van CanI d’inizio e fine in Kunstruimte KuuB in Utrecht. CanI d’inizio e fine is een veeleisend werk. Technisch (al spelend vertolkt Fridman simultaan een uitdagende zangparIj) maar ook thematisch gaat het stuk diep met verwijzingen naar de Holocaust en de cyclus van leven en dood. Met ‘Canti d’inizio e fine’ is een langgekoesterde wens in vervulling gaan, aldus Fridman: „Toen ik Maxims muziek voor het eerst hoorde, wilde ik meteen met hem samenwerken. Hij is in mijn ogen een van de interessantste componisten van het moment, en ik vind het belangrijk om bij te dragen aan nieuw repertoire voor mijn instrument.”

24 Chambers

Bekijk de video van Maya Fridman en geniet van haar prachtige muziek.

Compositie Canti d’inizio

Het solowerk Canti d’inizio is geworteld in de joodse mythologie en bestaat uit zeven delen: Gabriel, Samael, Kapziel, Azrael, Abbadon, Michael en een epiloog, gestoeld op het wrange gedicht Todesfuge van Paul Celan. De ‘canti’, letterlijk vertaald: gezangen, maar ook deel van een groot verhalend gedicht (zo kent Dante’s Divinia Commedia honderd canto’s), richten zich op de cyclus van geboorte, leven en dood, waarbij dat laatste extra zwaar wordt aangezet door de Todesfuge, het gedicht dat onlosmakelijk verbonden is met de gruwelen van de Holocaust en dat ik al eerder heb geciteerd (in het tweede deel van ‘Muziek achter prikkeldraad’). Het is in deze epiloog waarin Fridman niet alleen moet spelen, maar ook zingen. Een epiloog ook die door Fridmans joodse achtergrond (haar beide ouders zijn joods) een emotioneel zware lading meekrijgt. Maar ook de voorafgaande zes delen maken haarscherp duidelijk dat de menselijke psyche, puur muzikaal-caleidoscopisch ‘vertaald’, een oneindig aantal schakeringen kent en dat loutering en verlichting vrij dicht bij elkaar kunnen liggen.

Over de uitvoering kan, nee moet ik heel kort zijn omdat Shalygin het werk bijna letterlijk op het lijf van Fridman heeft geschreven en dat – hoe kan het ook anders – zij de ideale vertolkster ervan is, nee moet zijn. Dat vloeit niet alleen voort uit de reeds gememoreerde samenwerking tussen componist en celliste, maar ook met de celloklank van Fridman en haar speelwijze in de gedachte van de componist. Waar dan nog bijkomt dat Heinst met de best denkbare spullen in zijn van de laatste snufjes voorziene studio voor een schitterende opname heeft gezorgd. Gegarandeerd, zijn levenspartner speelt bij u ‘gewoon’ in de kamer, en uiteraard onder het goedkeurend oog en oor van Maxim Shalygin die, ik haast mij het eraan toe te voegen, een sublieme compositie heeft afgeleverd die meer lagen lijkt te bevatten dan deze zo bijzondere musiciënne überhaupt kan weergeven. Wat dan tevens betekent dat u uw verbeelding volop de kans moet geven en dat enige malen beluisteren echt niet voldoende is om dit opus met zijn diepe afgronden voldoende te doorgronden. Eigenwijs als ze bij TRPTK zijn treft u niet de gebruikelijke cd-, maar dvd-verpakking. Wel lastig als uw kastruimte er niet naar is ingericht… Componist en celliste schreven beide een eigen toelichting. Ook dat kom je niet dagelijks tegen…

Todesfuge – tekst

Schwarze Milch der Frühe wir trinken sie abends
wir trinken sie mittags und morgens wir trinken sie nachts
wir trinken und trinken
wir schaufeln ein Grab in den Lüften da liegt man nicht eng
Ein Mann wohnt im Haus der spielt mit den Schlangen der schreibt
der schreibt wenn es dunkelt nach Deutschland
dein goldenes Haar Margarete

er schreibt es und tritt vor das Haus und es blitzen die Sterne
er pfeift seine Rüden herbei
er pfeift seine Juden hervor läßt schaufeln ein Grab in der Erde
er befiehlt uns spielt auf nun zum Tanz

Schwarze Milch der Frühe wir trinken dich nachts
wir trinken dich morgens und mittags wir trinken dich abends
wir trinken und trinken
Ein Mann wohnt im Haus der spielt mit den Schlangen der schreibt
der schreibt wenn es dunkelt nach Deutschland
dein goldenes Haar Margarete
Dein aschenes Haar Sulamith

wir schaufeln ein Grab in den Lüften da liegt man nicht eng

Er ruft stecht tiefer ins Erdreich ihr einen ihr andern singet und spielt
er greift nach dem Eisen im Gurt er schwingts seine Augen sind blau
stecht tiefer die Spaten ihr einen ihr anderen spielt weiter zum Tanz auf

Schwarze Milch der Frühe wir trinken dich nachts
wir trinken dich mittags und morgens wir trinken dich abends
wir trinken und trinken
ein Mann wohnt im Haus dein goldenes Haar Margarete
dein aschenes Haar Sulamith er spielt mit den Schlangen

Er ruft spielt süßer den Tod der Tod ist ein Meister aus Deutschland
er ruft streicht dunkler die Geigen dann steigt ihr als Rauch in die Luft
dann habt ihr ein Grab in den Wolken da liegt man nicht eng

Schwarze Milch der Frühe wir trinken dich nachts
wir trinken dich mittags der Tod ist ein Meister aus Deutschland
wir trinken dich abends und morgens wir trinken und trinken
der Tod ist ein Meister aus Deutschland sein Auge ist blau
er trifft dich mit bleierner Kugel er trifft dich genau
ein Mann wohnt im Haus dein goldenes Haar Margarete
er hetzt seine Rüden auf uns er schenkt uns ein Grab in der Luft
er spielt mit den Schlangen und träumet der Tod ist ein Meister aus
Deutschland

dein goldenes Haar Margarete
dein aschenes Haar Sulamith

Paul Celan – Sirene (vertaling)

Zwarte melk van de vroegte we drinken haar ‘s avonds
we drinken haar ‘s middags en ‘s morgens we drinken haar ‘s nachts
we drinken en drinken
we graven een graf in de lucht daar ligt men niet krap
Er woont een man in dit huis
hij speelt met de slangen hij schrijft
hij schrijft als het schemert naar Duitsland je goudblonde haar Margarete
hij schrijft het en komt uit z’n huis en de sterren beginnen te flonkeren hij fluit z’n honden naar buiten
hij fluit z’n joden naar voren beveelt ze een graf in de aarde te graven
hij beveelt ons speel dat de dans kan beginnen

Zwarte melk van de vroegte we drinken je ‘s nachts
we drinken je ‘s morgens en ‘s middags we drinken je ‘s avonds
we drinken en drinken
Er woont een man in dit huis hij speelt met de slangen hij schrijft
hij schrijft als het schemert naar Duitsland je goudblonde haar Margarete
Je asgrauwe haar Sulamith we graven een graf in de lucht daar ligt men niet krap

Hij roept steek dieper de grond in jullie hier jullie daar zing en speel
hij rukt aan het staal van z’n riem hij zwaait het z’n ogen zijn blauw
steek dieper de spaden blijf spelen opdat men zal dansen

Zwarte melk van de vroegte we drinken je ‘s nachts
we drinken je ‘s middags en ‘s morgens we drinken je ‘s avonds
we drinken en drinken
er woont een man in dit huis je goudblonde haar Margarete
je asgrauwe haar Sulamith hij speelt met de slangen
Hij roept speel de dood eens wat zoeter de dood is een meester uit Duitsland
hij roept strijk de violen wat triester dan stijg je als rook naar de hemel
dan krijg je een graf in de wolken daar ligt men niet krap

Zwarte melk van de vroegte we drinken je ‘s nachts
we drinken je ‘s middags de dood is een meester uit Duitsland
we drinken je ‘s avonds en ‘s morgens we drinken en drinken
de dood is een meester uit Duitsland en blauw zijn z’n ogen
hij raakt je met kogels van lood hij staat onbewogen
er woont een man in dit huis je goudblonde haar Margarete
hij hitst z’n bloedhonden tegen ons op hij schenkt ons een graf in de lucht
hij speelt met de slangen en droomt dat de dood is een meester uit Duitsland

je goudblonde haar Margarete
je asgrauwe haar Sulamith

(Übersetzung von Peter Nijmeijer)

Website

Kijk voor meer informatie over Maya Fridman op haar website.

Website Maya Fridman

Facebook

Volg Maya Fridman op Facebook en blijf op de hoogte van nieuws, nieuwe releases en video’s.

Facebook Maya Fridman
2020-04-08T12:40:15+02:00